Sprawozdanie z XXVIII Konferencji Problematyki Krajobrazu Kulturowego
z cyklu Interdyscyplinarnych Seminariów Krajobrazowych
„Tożsamość krajobrazu – Koloryt lokalny miejsc i regionów”
XXVIII spotkanie pod nazwą „Konferencja Problematyki Krajobrazu Kulturowego z cyklu Interdyscyplinarnych Seminariów Krajobrazowych. Tożsamość krajobrazu – Koloryt lokalny miejsc i regionów” odbyło się w dniach 15 – 16 maja 2025 roku w Olsztynie. Gospodarzami oraz współorganizatorami Konferencji byli Katedra Geografii Społeczno-Ekonomicznej działająca w ramach Instytutu Gospodarki Przestrzennej i Geografii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyński Oddział Polskiego Towarzystwa Geograficznego we współpracy z Komisją Krajobrazu Kulturowego PTG oraz olsztyńskim oddziałem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Honorowy patronat nad wydarzeniem objęli: Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego – Pan Marcin Kuchciński, JM Rektor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie – dr hab. Jerzy Przyborowski, prof. UWM, Dziekan Wydziału Geoinżynierii – dr hab. inż. Dariusz Popielarczyk, prof. UWM.
Uroczystego otwarcia Konferencji dokonał Dyrektor Instytutu Gospodarki Przestrzennej i Geografii UWM w Olsztynie i jednocześnie przewodniczący Olsztyńskiego oddziału PTG Pan dr hab. Adam Senetra, prof. UWM, który po przywitaniu wszystkich zebranych gości poprosił o zabranie głosu obecnego na otwarciu Prorektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie ds. nauki i współpracy międzynarodowej prof. dr hab. Jakuba Sawickiego. Na otwarciu obecny był też Prodziekan Wydziału Geoinżynierii UWM w Olsztynie dr. inż. Krzysztof Rząsa.
Czynny udział w konferencji wzięło 72 uczestników, reprezentujących 22 ośrodki naukowo-badawcze (Gdańsk, Szczecin, Poznań, Katowice, Kielce, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Toruń, Wrocław, Warszawa, Słupsk, Leszno) oraz jednostki samorządowe, edukacyjne, instytucje publiczne i prywatne.
Tematyką konferencji obejmowała zagadnienia związane z definiowaniem, odbiorem i kształtowaniem tożsamości krajobrazu. W pierwszym otwierającym, konferencje referacie Pani dr hab. Urszula Myga-Piątek, prof. UŚ, Przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Geograficznego, odniosła się do trudności w definiowaniu tego pojęcia tożsamości krajobrazu i terminów pokrewnych jak tradycja, koloryt lokalny, wyróżniki krajobrazu. Pani Profesor postawiła też przed słuchaczami kilka istotnych pytań, z punktu widzenia problematyki naukowej konferencji, które wyznaczyły dyskurs w rozważaniach podejmowanych na konferencji w tym m.in.: Co należy zrobić (jakich użyć metod i narzędzi badawczych) aby analizy tożsamości krajobrazu miały charakter naukowy, a nie były tylko „barwną opowieścią”?; Czy tożsamości krajobrazu ogranicza się do granic krajobrazu (w jakim wymiarze? jednostek krajobrazowych w ujęciu horyzontalnym?, jednostek architektoniczno-krajobrazowych?, innych?); Jak przestrzennie ilustrować tożsamość krajobrazu, czy można jej nadać wymiar kartograficzny?; Co i kto jest nośnikiem tożsamości?; Czy krajobrazy przyrodnicze cechuje tożsamość?
Następnie przeprowadzono 5 sesji tematycznych. W ramach sesji, referujący odnosili się do postawionych na wstępie każdej z nich, zagadnień. Sesję pierwszą zatytułowano: Tożsamość krajobrazu – źródła i znaczenie; drugą: Kultura i sztuka w tworzeniu lokalnego kolorytu krajobrazu; trzecią: Kształtowanie tożsamości miejsc – krajobraz, który nas otacza; czwartą: Dominanty, akcenty, wyróżniki – elementy tworzące koloryt lokalny miejsc i regionów; piątą: Procesy kształtowania tożsamości krajobrazu.
W ramach tych sesji wygłoszono 31 referatów. W dwóch sesjach posterowych zaprezentowano też 16 posterów.
Szóstą, podsumowującą sesja stanowił panel dyskusyjny, poprowadzony przez dr hab. Sebastiana Bernata, prof. UMCS, Przewodniczącego Komisji Krajobrazu Kulturowego. Do dyskusji zaproszono dr hab. Urszulę Mygę-Piątek, prof. UŚ, prof. dr hab. Józefa Hernika,; prof. dr hab. Macieja Pietrzaka, prof. dr hab.Tadeusza Stryjakiewicza; oraz prof. dr hab. Wiesława Ziaję. Eksperci wypowiadali się w nawiązaniu do zadanych przez prowadzącego pytań problemowych. A mianowicie czym jest tożsamość krajobrazu? (jakie są źródła tożsamości krajobrazu (kulturowe i przyrodnicze, współczesne i historyczne)?; jakie są (mniej oczywiste) związki kultury i sztuki z tożsamością krajobrazu? czy to relacja wzajemna? sztuka współczesna, dźwiękowa, wirtualna rzeczywistość – jak te elementy mogą kształtować tożsamość krajobrazu?; jak przebiegają współczesne procesy kształtowania tożsamości krajobrazu? czy są planowe czy samoistne?) oraz jak chronić tożsamość krajobrazu? (jakie są współczesne zagrożenia dla tożsamości krajobrazu/bariery dla ochrony tożsamości krajobrazu?; czy audyt krajobrazowy może przyczynić się do ochrony tożsamości krajobrazu?). W ramach dyskusji podkreślano rolę relacji człowiek – krajobraz, która tworzy tożsamość miejsca, wartość tego pojęcia oraz jego zmienność w czasie. Podkreślano również rolę środowiska naukowego w edukacji i podnoszeniu świadomości znaczenia krajobrazu w życiu człowieka. Dyskusja kontynuowana była w trakcie wieczornego spotkania uczestników.
W ramach konferencji odbyło się również, w formie hybrydowej, spotkanie Komisji Krajobrazu Kulturowego. Na którym Przewodniczący dr hab. Sebastiana Bernata, prof. UMCS przedstawił aktualne zadania i planowane działania członków. Podjęto też dyskusje nad tematyka i miejscem obrad kolejnych spotkań naukowych.
W drugim dniu Konferencji odbyły się warsztaty terenowe, prowadzone przez Prezesa olsztyńskiego oddziału PTTK, Pana Mariana Juraka, który pokazał uczestnikom miejsca szczególnie istotne dla budowania tożsamości regionu Warmii, w tym Stoczek Klasztorny, Lidzbark Warmiński. Odwiedzono też Katedrę w Dobrym Mieście i Gietrzwałd. W trakcie warsztatów wskazano przykłady budowania tożsamości krajobrazu na jego historycznych ale również dzisiejszych walorach.
